Tüketici uyuşmazlıklarının büyük bölümü hakem heyetinde çözülür. Ancak bir koltuk takımı, mutfak dolabı, beyaz eşya seti, ikinci el araç ya da konut söz konusu olduğunda uyuşmazlığın değeri kolaylıkla hakem heyeti sınırını aşar. Bu durumda yol tüketici mahkemesine çıkar ve sürecin kendine özgü kuralları vardır: dava açmadan önce arabulucuya gitmek zorunludur, yetkili mahkeme seçilebilir, deliller baştan doğru toplanmalıdır. Bu yazıda tüketici mahkemesinde dava sürecini adım adım ele alıyoruz.
Hakem Heyeti mi, Tüketici Mahkemesi mi?
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'a göre belirli bir tutarın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvurmak zorunludur. Bu sınır her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir; 2026 yılı için 186.000 TL olarak uygulanmaktadır. Sınırın altındaki uyuşmazlıklarda doğrudan dava açılırsa dava usulden reddedilir.
Uyuşmazlığın değeri 186.000 TL'nin üzerindeyse hakem heyeti görevli değildir; tüketici mahkemesine gidilir. Değer hesaplanırken talep edilen tutar esas alınır. Örneğin 240.000 TL'ye alınan ve ayıplı çıkan bir mobilya setinin bedel iadesi isteniyorsa yol mahkemedir.
Ayrı tüketici mahkemesi kurulmamış yerlerde asliye hukuk mahkemesi tüketici mahkemesi sıfatıyla davaya bakar. Mahkemenin hangi sıfatla görev yaptığı dilekçede doğru gösterilmelidir.
Dava Şartı Arabuluculuk
2020 yılında yapılan değişiklikle tüketici mahkemesinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartı hâline getirildi (6502 s.K. m.73/A). Hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar bu zorunluluğun dışındadır; yani arabuluculuk, hakem heyeti sınırını aşan uyuşmazlıklar için söz konusudur.
Başvuru adliyedeki arabuluculuk bürosuna yapılır ve atanan arabulucu görüşmeleri genellikle üç hafta içinde sonuçlandırır; zorunlu hâllerde bu süre bir hafta uzatılabilir. Taraflar anlaşırsa arabuluculuk anlaşma belgesi ilam niteliğinde belge hâline getirilebilir. Anlaşma olmazsa son tutanağın aslı veya onaylı örneği dava dilekçesine eklenir. Arabuluculuğun genel işleyişini zorunlu arabuluculuk yazımızda anlattık.
Arabuluculuğa başvurmadan açılan dava, eksiklik tamamlatılmadan doğrudan usulden reddedilir. Bu, en sık yapılan ve zaman kaybettiren hatadır.
Yetkili Mahkeme: Nerede Dava Açılır?
Tüketici, davayı kendi yerleşim yeri mahkemesinde veya tüketici işleminin yapıldığı yer mahkemesinde açabilir. Bu düzenleme tüketiciyi korumaya yöneliktir: İstanbul merkezli bir mobilya firmasından alınan ürün için Manavgat'ta ikamet eden tüketici, davayı Manavgat'ta açabilir.
Sözleşmelerde sıkça görülen "uyuşmazlıklarda İstanbul mahkemeleri yetkilidir" türünden maddeler tüketici aleyhine sonuç doğurmaz. Ancak karşı taraf satıcı değil üretici veya ithalatçı ise, kimin davalı gösterileceği ayrıca değerlendirilmelidir; 6502 sayılı Kanun ayıplı malda satıcı, üretici ve ithalatçının müteselsil sorumluluğunu öngörür.
Süreler: Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler
Süreler tüketici davalarında hak kaybının en yaygın nedenidir. Temel kurallar şunlardır:
- Ayıplı mal: Ayıp sonradan ortaya çıksa bile, malın teslimden itibaren iki yıl içinde talep ileri sürülmelidir.
- Konut ve tatil amaçlı taşınmaz: Zamanaşımı süresi teslimden itibaren beş yıldır. Manavgat ve Side'deki tatil konutu alımlarında bu süre özellikle önemlidir.
- Ayıplı hizmet: Hizmetin ifasından itibaren iki yıl.
- Hile veya ağır kusur: Ayıp hile ile gizlenmişse bu zamanaşımı süreleri uygulanmaz.
- Hakem heyeti kararına itiraz: Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde tüketici mahkemesine itiraz edilebilir.
Ayıplı Üründe Talep Edilebilecekler
Mobilya, beyaz eşya, elektronik ürün veya araçta ayıp ortaya çıktığında tüketicinin dört seçimlik hakkı vardır: sözleşmeden dönerek bedelin iadesi, ayıp oranında bedel indirimi, bedelsiz onarım ve ayıpsız misli ile değişim. Tüketici bunlardan birini seçer; satıcı seçilen hakkı yerine getirmekle yükümlüdür. Onarım seçilmişse azami tamir süresi kural olarak 20 iş günüdür; konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda 60 iş günü olarak uygulanır.
Seçimlik hakkın yanında, ayıp nedeniyle uğranılan başka zararlar da (örneğin ayıplı beyaz eşyanın yol açtığı su baskını) genel hükümlere göre istenebilir.
Mobilya ve Beyaz Eşyada Sık Görülen Uyuşmazlıklar
- Kısa sürede çöken oturma grubu, kabaran veya ayrılan kaplama
- Ölçüye uygun yapılmayan veya geç teslim edilen mutfak ve gardırop
- Aynı arızanın tekrarlaması nedeniyle değişim talebinin reddedilmesi
- Teslimde fark edilmeyen nakliye hasarı
- Kampanyalı satışta sözleşmede yazandan farklı model teslimi
Dava Süreci: Dilekçeden Karara
Tüketici mahkemelerinde basit yargılama usulü uygulanır. Bu usulde dilekçeler teatisi daha kısadır ve deliller dilekçeyle birlikte sunulmalıdır. Dava açılırken harç ve gider avansı yatırılır; maddi durumu yetersiz olanlar adli yardım talep edebilir.
Ayıp iddialarında mahkeme hemen her zaman bilirkişi incelemesi yaptırır. Bilirkişi, ürünün ayıplı olup olmadığını, ayıbın kullanım hatasından mı yoksa üretimden mi kaynaklandığını ve ayıp oranını belirler. Bu nedenle ürünün dava sonuçlanana kadar mümkün olduğunca ilk hâliyle korunması önemlidir.
Dava dilekçesine eklenmesi gereken başlıca belgeler:
- Fatura, sipariş formu veya satış sözleşmesi
- Ayıbı gösteren fotoğraf ve videolar
- Satıcıya yapılan yazılı bildirim ve verilen cevaplar
- Servis ve teknik raporlar
- Arabuluculuk son tutanağı
Karar Sonrası: İstinaf ve İcra
Tüketici mahkemesinin kararına karşı, kanundaki parasal sınırı aşan davalarda kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde bölge adliye mahkemesine istinaf başvurusu yapılabilir; Manavgat'taki davalarda istinaf incelemesini Antalya Bölge Adliye Mahkemesi yürütür. Parasal sınırın altında kalan kararlar ise kesindir.
Mahkeme bedel iadesine veya tazminata hükmettiyse karar, kesinleşmesi beklenmeden ilamlı icra yoluyla takibe konulabilir. Satıcı ödeme yapmazsa haciz işlemlerine geçilir. Sözleşmeden dönme kararlarında ayıplı ürünün satıcıya iadesi de kararın gereğidir; ürünün iade şekli ve masrafı kararda veya icra aşamasında netleştirilir. İcra sürecine ilişkin temel bilgiler için icra takibi yazımıza bakabilirsiniz.
Hakem Heyeti Kararına İtiraz
Hakem heyeti kararları taraflar için bağlayıcıdır, ancak kesin değildir. Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde tüketici mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, kararın icrasını kendiliğinden durdurmaz; mahkemeden tedbir istenmesi gerekir. Mahkemenin itiraz üzerine verdiği karar kesindir.
Hakem heyeti aşamasında sunulmayan delillerin itiraz aşamasında sunulması mümkündür, ancak delillerin baştan eksiksiz sunulması süreci kısaltır. Hakem heyetine başvuru adımları için ayıplı mal ve hakem heyeti yazımıza, mesafeli satışlara özgü 14 günlük cayma hakkı için cayma hakkı yazımıza bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Tüketici mahkemesinde dava açmak için önce arabulucuya gitmek zorunlu mu?
Evet. Hakem heyeti sınırını aşan tüketici uyuşmazlıklarında arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Arabuluculuk son tutanağı olmadan açılan dava usulden reddedilir.
2026'da hangi tutardan sonra tüketici mahkemesine gidilir?
2026 yılı için tüketici hakem heyeti sınırı 186.000 TL'dir. Bu tutarın üzerindeki uyuşmazlıklarda arabuluculuk sonrasında tüketici mahkemesine başvurulur.
Ayıplı mobilya için iade davası açabilir miyim?
Mobilyada ayıp varsa sözleşmeden dönerek bedel iadesi, bedel indirimi, bedelsiz onarım veya ayıpsız misli ile değişim haklarından birini seçebilirsiniz. Değer hakem heyeti sınırını aşıyorsa arabuluculuk sonrası tüketici mahkemesinde dava açılır.
Tüketici davası nerede açılır?
Tüketici, davayı kendi yerleşim yeri mahkemesinde veya işlemin yapıldığı yer mahkemesinde açabilir. Sözleşmedeki farklı yetki maddeleri tüketici aleyhine uygulanmaz.
Hakem heyeti kararına itiraz süresi ne kadar?
Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde tüketici mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz kararın icrasını kendiliğinden durdurmaz.
Ayıplı mal için zamanaşımı süresi nedir?
Ayıplı malda teslimden itibaren iki yıl, konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda beş yıldır. Ayıp hile ile gizlenmişse bu süreler uygulanmaz.
Tüketici Uyuşmazlığınız İçin Görüşme Talebi
Uyuşmazlığınızın hakem heyeti mi yoksa mahkeme yoluna mı gireceğini, sürelerin dolup dolmadığını ve hangi delillerin gerektiğini değerlendirmek için büromuzla görüşme talebi oluşturabilirsiniz.
Diğer çalışma alanları için çalışma alanları sayfasını, benzer konulardaki yazılar için makaleler bölümünü inceleyebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı kararları değişebilir; somut uyuşmazlığınız için bir avukata danışmanız önerilir.